کتاب معماری سازمانی با رویکرد کاربردی

کتاب معماری سازمانی با رویکرد کاربردی

۳ فروردین ۱۴۰۴

کتاب معماری سازمانی با رویکرد کاربردی توسط جلال رضائی نور و نرگس آقاخانی در سال ۱۳۹۵ در انتشارات خبرگان نخبه به چاپ رسیده و در بازار نشر ایران توزیع شده است.

در این کتاب، در مورد نحوه همراستایی فناوری اطلاعات با اهداف و فرآیندهای سازمان صحبت می‌شود. به عبارت دیگر، شیوه استفاده صحیح از فناوری اطلاعات توسط سازمان‌ها و در نهایت دستیابی به یک طرح جامع فناوری اطلاعات مورد نظر است.

فصل اول مفاهیم پایه معماری سازمانی را در سازمان‌ها پوشش می‌دهد، هرم معماری و فرآیندهای آن تشریح می‌شود.

شناخت مزایا و چالش‌های فناوری اطلاعات در سازمان‌ها، رویکردهای توسعه فناوری اطلاعات در سازمان‌ها، لزوم معماری سازمانی فناوری اطلاعات، لایه‌های معماری سازمانی، انواع معماری و وابستگی بین آنها، فازهای اصلی فرآیند معماری سازمانی، اهداف فرآیند معماری سازمانی، ایفاگران نقش در اجرای فرآیند، فرآیند کلی برنامه معماری سازمانی و مراحل دقیق برنامه معماری سازمانی مواردی هستند که در فصل اول به آنها پرداخته می‌شود.

یکی از نقاط کلیدی فرآیند معماری سازمانی که برنامه‌ریزی راهبردی فناوری اطلاعات است، در فصل دوم مورد بحث قرار می‌گیرد. برنامه‌ریزی راهبردی فناوری اطلاعات شامل تعیین چشم‌اندازها و اهداف مأموریتی، مطالعه تطبیقی، تعیین نیازمندی‌های راهبردی و تهیه سند راهبردی فناوری اطلاعات است. طی این فاز نسبت به استخراج چشم‌انداز، اهداف درازمدت و کوتاه‌مدت و فرصت‌های سازمان در حوزه فناوری اطلاعات اقدام می‌شود و مهم‌ترین دلیل اهمیت این فاز این است که راهنمای اصلی و هدایت‌گر برنامه‌ریزی معماری سازمانی محسوب می‌شود.

فصل سوم در خصوص برنامه‌ریزی راهبردی کسب‌وکار بوده و انواع مدل‌ها و چارچوب‌های تدوین استراتژی معرفی می‌شوند. در این فصل به‌منظور آشنایی با برنامه‌ریزی راهبردی کسب‌وکار، در خصوص مزیت رقابتی و شایستگی کلیدی، مدل نیروهای پنج‌گانه پورتر، الگوی PEST، الگوی SPACE، ماتریس BCG، ماتریس QSPM، تفکیک استراتژی‌های سازمانی، فرآیندی و وظیفه‌ای و در نهایت جایگاه برنامه استراتژیک فناوری اطلاعات در استراتژی کسب‌وکار به بحث و بررسی خواهیم پرداخت.

در فصل چهارم برخی چارچوب‌های شناخته شده مطرح می‌شوند و تفاوت چارچوب و متدولوژی‌ ارائه می‌شود. چارچوب‌های معماری در عمل روش‌هایی برای تفکر سازماندهی شده درباره سیستم‌های پیچیده و بزرگ ارائه می‌کنند. به‌عبارتی، وقتی یک چارچوب در اختیار داریم می‌دانیم که خروجی‌های معماری سازمانی را در کدام بخش نگهداری و چگونه دوباره به آنها مراجعه کنیم.

در فصل پنجم کتاب به بررسی دقیق فازهای اجرای پروژه معماری پرداخته شده و انواع خروجی‌ها و گزارش‌های لازم برای فازهای مختلف این پروژه مشخص شده است. فازهای اجرایی انجام پروژه معماری سازمانی در ۵ فاز به‌صورت برنامه‌ریزی پروژه، شناخت وضعیت موجود و مطالعه تطبیقی، تحلیل وضعیت موجود، تدوین وضعیت مطلوب و تدوین برنامه گذار است که هر یک به تفصیل مورد بررسی قرار می‌گیرند.

در ادامه در فصول ۸،۷،۶ و ۹با ارائه یک نمونه کاربردی در قالب مطالعه موردی، فرآیند اجرای پروژه معماری به‌صورت گام به گام ارائه شده است.در فصل دهم انواع متدولوژی‌های‌ توسعه معماری سازمانی، اصول و سطوح هر یک از متدولوژی‌ها مورد بحث قرار گرفته است.

در این فصل در خصوص متدولوژی‌ها و طبقه‌بندی آنها صحبت شده و سه نمونه از متدولوژی‌های مشهور توسعه معماری سازمانی اعم از مهندسی اطلاعات، برنامه‌ریزی سیستم‌های کسب‌وکار و برنامه‌ریزی معماری سازمانی معرفی می‌شوند. فصل یازدهم به ارزیابی و بررسی میزان بلوغ یک سازمان برای بهره‌مندی از معماری سازمانی تخصیص داده شده و تکنیک‌ها، معیارها و روش‌های ارزیابی و به‌طور کلی نیازمندی‌های سازمان برای بهره‌برداری از معماری سازمانی ارائه شده است.

به‌طور کلی ارزیابی برنامه معماری سازمانی به‌منظور تایید اعتبار برنامه معماری سازمانی و رشد بلوغ برنامه معماری سازمانی انجام می‌شود.

در نهایت فصل دوازدهم به پیاده‌سازی و نگهداری معماری سازمانی اختصاص داده شده و چرخه فرآیند معماری، مدل حاکمیت معماری، مفهوم تطابق معماری، نگهداری معماری در چارچوب فدرال و در نهایت روشی یکدست برای نگهداری مدل معماری سازمانی ارائه می‌شود.