کتاب معماری سازمانی با رویکرد کاربردی
کتاب معماری سازمانی با رویکرد کاربردی توسط جلال رضائی نور و نرگس آقاخانی در سال ۱۳۹۵ در انتشارات خبرگان نخبه به چاپ رسیده و در بازار نشر ایران توزیع شده است.
در این کتاب، در مورد نحوه همراستایی فناوری اطلاعات با اهداف و فرآیندهای سازمان صحبت میشود. به عبارت دیگر، شیوه استفاده صحیح از فناوری اطلاعات توسط سازمانها و در نهایت دستیابی به یک طرح جامع فناوری اطلاعات مورد نظر است.
🔶فصل اول مفاهیم پایه معماری سازمانی را در سازمانها پوشش میدهد، هرم معماری و فرآیندهای آن تشریح میشود.
شناخت مزایا و چالشهای فناوری اطلاعات در سازمانها، رویکردهای توسعه فناوری اطلاعات در سازمانها، لزوم معماری سازمانی فناوری اطلاعات، لایههای معماری سازمانی، انواع معماری و وابستگی بین آنها، فازهای اصلی فرآیند معماری سازمانی، اهداف فرآیند معماری سازمانی، ایفاگران نقش در اجرای فرآیند، فرآیند کلی برنامه معماری سازمانی و مراحل دقیق برنامه معماری سازمانی مواردی هستند که در فصل اول به آنها پرداخته میشود.
🔷یکی از نقاط کلیدی فرآیند معماری سازمانی که برنامهریزی راهبردی فناوری اطلاعات است، در فصل دوم مورد بحث قرار میگیرد. برنامهریزی راهبردی فناوری اطلاعات شامل تعیین چشماندازها و اهداف مأموریتی، مطالعه تطبیقی، تعیین نیازمندیهای راهبردی و تهیه سند راهبردی فناوری اطلاعات است. طی این فاز نسبت به استخراج چشمانداز، اهداف درازمدت و کوتاهمدت و فرصتهای سازمان در حوزه فناوری اطلاعات اقدام میشود و مهمترین دلیل اهمیت این فاز این است که راهنمای اصلی و هدایتگر برنامهریزی معماری سازمانی محسوب میشود.
🔶فصل سوم در خصوص برنامهریزی راهبردی کسبوکار بوده و انواع مدلها و چارچوبهای تدوین استراتژی معرفی میشوند. در این فصل بهمنظور آشنایی با برنامهریزی راهبردی کسبوکار، در خصوص مزیت رقابتی و شایستگی کلیدی، مدل نیروهای پنجگانه پورتر، الگوی PEST، الگوی SPACE، ماتریس BCG، ماتریس QSPM، تفکیک استراتژیهای سازمانی، فرآیندی و وظیفهای و در نهایت جایگاه برنامه استراتژیک فناوری اطلاعات در استراتژی کسبوکار به بحث و بررسی خواهیم پرداخت.
🔷در فصل چهارم برخی چارچوبهای شناخته شده مطرح میشوند و تفاوت چارچوب و متدولوژی ارائه میشود. چارچوبهای معماری در عمل روشهایی برای تفکر سازماندهی شده درباره سیستمهای پیچیده و بزرگ ارائه میکنند. بهعبارتی، وقتی یک چارچوب در اختیار داریم میدانیم که خروجیهای معماری سازمانی را در کدام بخش نگهداری و چگونه دوباره به آنها مراجعه کنیم.
🔶در فصل پنجم کتاب به بررسی دقیق فازهای اجرای پروژه معماری پرداخته شده و انواع خروجیها و گزارشهای لازم برای فازهای مختلف این پروژه مشخص شده است. فازهای اجرایی انجام پروژه معماری سازمانی در ۵ فاز بهصورت برنامهریزی پروژه، شناخت وضعیت موجود و مطالعه تطبیقی، تحلیل وضعیت موجود، تدوین وضعیت مطلوب و تدوین برنامه گذار است که هر یک به تفصیل مورد بررسی قرار میگیرند.
🔷در ادامه در فصول ۸،۷،۶ و ۹با ارائه یک نمونه کاربردی در قالب مطالعه موردی، فرآیند اجرای پروژه معماری بهصورت گام به گام ارائه شده است.در فصل دهم انواع متدولوژیهای توسعه معماری سازمانی، اصول و سطوح هر یک از متدولوژیها مورد بحث قرار گرفته است.
🔶در این فصل در خصوص متدولوژیها و طبقهبندی آنها صحبت شده و سه نمونه از متدولوژیهای مشهور توسعه معماری سازمانی اعم از مهندسی اطلاعات، برنامهریزی سیستمهای کسبوکار و برنامهریزی معماری سازمانی معرفی میشوند. فصل یازدهم به ارزیابی و بررسی میزان بلوغ یک سازمان برای بهرهمندی از معماری سازمانی تخصیص داده شده و تکنیکها، معیارها و روشهای ارزیابی و بهطور کلی نیازمندیهای سازمان برای بهرهبرداری از معماری سازمانی ارائه شده است.
بهطور کلی ارزیابی برنامه معماری سازمانی بهمنظور تایید اعتبار برنامه معماری سازمانی و رشد بلوغ برنامه معماری سازمانی انجام میشود.
🔷در نهایت فصل دوازدهم به پیادهسازی و نگهداری معماری سازمانی اختصاص داده شده و چرخه فرآیند معماری، مدل حاکمیت معماری، مفهوم تطابق معماری، نگهداری معماری در چارچوب فدرال و در نهایت روشی یکدست برای نگهداری مدل معماری سازمانی ارائه میشود.
